Inkapsulimi – ja se si funksionon komunikimi ne network – rrjet

Kjo teme eshte ne podjum :), zakonisht keto jane gjerat kyçe qe shumica preferojn ti mbajn pervete (per studentet, pergjigjuni nese profesori ua ka thene keto gjera ) sepse njehere qe ke kuptuar kete, ke kuptuar realitetin se si funksionon networku me rrenje e dhemball.
Duke u bazuar gjithmon tek OSI kur flasim per shtresat e OSI-t dhe komunikimin, ky komunikim eshte Vertikal dhe Horizontal, le te shohim nje shembull praktik per te kuptuar ne menyre perfekte se ç’fare do te thote komunikim vertikal dhe horizontal.
Po marrim rastin tim qe po vizitoj albanianwizard.org me browserin Opera.
Ne kete rast, kompiuteri im ka nje IP, dhe severi ka nje IP te veten qe eshte baza e komunikimit, dhe ky komunikim midis browserit dhe faqes, ose me mire clientit dhe serverit behet ne baze te nje protokolli tani te pershkruajm se ç’fare ndodh ne realitet kur une klikoj linkun “Sisteme Operative” i cili duket ne frontalen e albanianwizard.org .

Ne rradhe te pare, ky klikim per kompiuterin nuk eshte asgje, browseri ne kete rast Opera i dergon nje grumbull bitesh Sistemit Operativ (ne kete rast Linux) ku ky i fundit ja dergon kernelit qe ja dergon proçesorit i cili di se ç’fare te bej dhe instruksionin ja dergon skedes wireless (perderisa po perdor wireless ne kete moment per lidhjen e internetit) te ciles i vijn  vetem impulse elektrike te larta (1) dhe te uleta (0)  ne te cilat jane te gjitha te dhenat e duhura dhe instruksionet per veprimin e deshiruar (pra paraqitjen ne ekran te faqes Sisteme Operative). Ketu jemi ne shtresen me te funidt te OSI-t ate qe quhet Shtresa Fizike qe perdor kabllin per te tejçuar kete grumbull bitesh te organizuar te quajtur PDU ne kete rast pasi vet shtresa 1 e OSI-t qe te kuptoj kete “grumbull bitesh” duhet qe vet grumbulli i biteve te plotesoje disa kushte te cilat jane kushtet e protokollit perkates ne kete rast. Mbas kesaj, ky grumbull paketash kerkon qe te shkoj tek serveri, dhe kalon ne nje nivel me te lart te OSI-t qe quhet: Data Link, ky lloj komunikimi quhet komunikim vertikal pasi te dhenat kalojn nga shtresa me e larte tek me e uleta (nga browseri i cili eshte aplikacion [application layer] tek skeda etherenet apo skeda wireless e cila eshte hardware [physical layer])  dhe nga me e uleta (ne kete rast hardwari qe perdor serveri) tek me e larta (vete aplikacioni server, psh apache web server eshte program dhe ne kete rast eshte aplikacion). Per kete arsye pra, meqenese paketat origjinale te gjeneruara nga nje klikim ne ekranin e kompiuterit per te pare nje faqe ne internet kaluan neper keto shtresa te rrjetit duke ecur ne menyre te njepasnjeshme, shtrese mbas shtrese ky lloj komunikimi quhet vertikal por nese e shohim rezultatin perfundimtar do te shohim qe te njejtat paketa kane qene nje here ne nivelin fizik (sipas OSI) tek kompiuteri im dhe njehere ne te njejtin nivel tek Serveri, keshtu qe krijohet nje komunikim horizontal , ose shembull nje here ne shtresen 7 (aplikative) ku une me maus nepermjet browserit klikova linkun  e faqes, dhe nje here tjeter kur serveri i faqes (qe eshte aplikacion dhe sipas OSI-t eshte ne nivelin 7) ju pergjigj kerkeses duke derguar permbajtjen e faqes ne grumbull bitesh shtrese mbas shtrese duke zbritur nga niveli 7 i vet, ne nivelin 6, nga niveli 6 ne te 5-stin e keshtu me rradhe deri ne nivelin 1, mbas kesaj kaloi informacioni ne nivelin 1 ne kompiuterin tim, e duke u ngjitur nivel mbas niveli, protokoll mbas protokolli arriti tek niveli 7 e ne kete moment browseri me paraqit permbajtjen e faqes “Sisteme Operative” ne ekran :)

Kuptuam pra, qe ne kete rast kemi transportim vertikal te te dhenave e ne te njejten kohe, transportim horizontal.
Nje pyetje me vend do te ishte, ç’fare i ndodh paketave kur kalojn  nga niveli 7 ne ate 6, e keshtu me radhe?, psh Serveri (albanianwizard.org) mori kerkesen nga Clienti (Browseri Opera ne shtepine time) per te paraqitur nje faqe qe gjendet ne te, e cila eshte kjo qe ne realitet per ne eshte nje faqe kurse per serverin eshte vetem nje grumbull te dhenash qe duhen derguar si pergjigje.
Ketu do te perdorim PDU dhe SDU si terma ashtu dhe Inkapsulimin te cilin do e shohim ne vazhdim.
Kur jemi ne shtresen (layer) 7 dhe serveri albanianwizard.org po dergon grupin e paketave, ky grumbull quhet PDU (Protocol Data Unit) pasi permban informacionet e nevojshme per protokollin ne te cilin po gjenerohet, dhe ka dhe te dhenat (data) ne brendesi.
Ne momentin qe kalon ne N – 1 (7 – 1 = 6) behet grumbulli i te dhenave qe shtresa 6 eshte supozuar te sherbej (service) keshtu qe ne kete moment (N-1) quhet SDU (Service Data Unit).
Ç’fare ndodhi?, grupi i paketave ishte PDU dhe SDU, si PDU + SDU = SDU?
Kjo ndodh, sepse Protocol Data Unit do te thote diçka vetem per shtresen (layerin e OSI-t) ne te cilin ndodhet dhe nuk do te thote asgje per shtresen qe vjen me mbrapa keshtu qe trajtohet si SDU (Service Data Unit) dhe ne momentin qe arrin tek shtresa 6 (N – 1) kete grumnbull te dhenash kjo shtres e vesh me PDU-n e saj [pra i gjeneron nje header dhe footer sipas kushteve te protokollit te saj] dhe kjo “veshje” apo “mbeshtjellje”  quhet INKAPSULIM
Keshtu qe jemi tek shtresa 6 te e cila ka ardhur nje PDU + SDU (qe trajtohet si SDU).
Tani qe shtresa 6 te kaloj tek shtresa 5 (sherbimin – SDU-n) duhet qe tek SDU-ja qe ka marr, te vendosi PDU-n e vet, dhe keshtu del SDU (i nivelit 6) + PDU-n e nivelit 5. Dhe edhe njehere e perserisim ky eshte saktesisht Inkapsulimi, apo ne shqipe me te thjesht “mbeshtjellja” e paketave.
Ja nje pamje per te pasur me te qarte se per ç’fare behet fjale:
Informatika Shqiptare

Siç e shohim te dhenat jane njelloj, pra “data” nuk ndryshon, por ne ç’do here qe zbresim 1 nivel grumbulli i paketave “vishet” me nje PDU te cilat jane te nevojshme qe kete grumbull te dhenash ta bejn te kuptueshem dhe te perdorshem ne shtresen N – 1 ( e cila ka protokollin e saj i cili mund te varjoj).
Ç’fare ndodh kur paketat ngjiten nga niveli 1 tek 7-ta?
Ndodh e kunderta, pra fillon zhveshja e grumbullit te paketave duke hequr PDU-t njeri mbas tjetrit, kjo eshte edhe arsyeja qe nese duam qe nuk mund te perdorim protokollin FTP nese ne porten 21 e kemi te mbyllur, panvarsisht se serveri psh mund te jete verpues ne ate port, dhe kjo eshte edhe arsyeja pse kemi ato qe quhen “porta sherbimi” dhe “porta te sherbyera , apo kliente”.
Nese ka pyetje, jane te mirepritura.

Te pathenat mbi Open Systems Interconnection – OSI

Kjo eshte nje nga temat e veçanta ketu ne albanianwizard.org , ky materiale eshte nje “DUHET LEXUAR” nga te gjithe ata qe jane te interesuar ne rrjet\network, qofshin student apo te apasionuar, apo ç’faredolloj kontakti kane me rrjetin.
Per te kuptuar ashtu siç duhet Open System Interconnection Layers apo siç quhen zakonisht OSI-Layers duhet te kthehemi mbrapa ne histori..
Referenca e Modelit OSI u ideua ne fillimet e saj per te krijuar nje standart te pranueshem gjithandej ne menyren se si komunikojn paisjet e networkut me njera-tjetren si dhe shpjegimin e tyre. Per “menyren se si komunikojn paisjet e networkut me njera-tjetren” ne gjejm shume kohe me perpara termin OSI Protocol Suite, kurse per “shpjegimin se si punojn paisjet apo networku ne pergjithesi\veçanti” gjejm ate qe sot perdoret aq shume dhe eshte OSI Reference Model.
Pra siç e pame OSI kishte 2 objektive:
1) Te behej nje standart i pergjithshem ne aplikimin e protokolleve , synim i cili deshtoi pas luftes me TCP\IP e cila mbizoteron sot edhe pse ka ne te nenprotokolle qe jane origjinar nga OSI
2) Te behej nje standart ne KUPTIMIN dhe SHPJEGIMIN e dukurive ne network, synim te cilin nuk eshte e veshtire per te kuptuar qe e ka arritur, mjafton te hapim librin e pare te networkut dhe do gjejm ne te OSI LAYER.
3) :D, Po Pse LAYER?
Bukur, kjo pyetje eshte goxha e mire.
Nese i mesojm dikujt N llojet e protokolleve me karateristikat e tyre, do ti behet nje çorap ne kok qe sdo ket me zgjidhje, edhe pse secili nga keto protokolle ka karakteristikat e veta dhe shume prej tyre gjejn aplikim ne raste te ndryshme. Keshtu qe po sjellim nje analogji, nese tek BMW i caktojn nje punetori qe te bej makinen nga fillimi deri ne fund do te ishte diçka e pamundur edhe pasi nuk do te kishte mundesi te zoteronte te gjitha ato njohuri, keshtu qe prodhimin e makines e kane ndare ne shtresa apo kategori si dizaini, projektimi, aereodinamika e keshtu me radhe duke krijuar keshtu nje THJESHTESI e cila ne temen tone quhet OSI Layer.
Open Systems Interconnection Layer – sot perdoret shume pikerisht per te shpjeguar se ku hyn nje protokoll, por te shohim sot gabimet qe behen shume edhe ne universitete persa i perket ‘ekstremisteve’ te OSI-t te cilet po i ndajm ne dy grupe:
Ekstremi 1 – jane ata qe e ulin OSI-n ne nivelin e fundit duke thene se eshte diçka e te kaluares dhe “shume teorike” dhe se gjen aplikim ne protokollet moderne si TCP\IP nocion ky krejtesisht i gabuar pasi ka ardhur si kundershtim i
Ekstremi-t 2 i cili thote se ç’do protokoll ka nje implementim strikt ne shtresat OSI.
Nuk eshte e veshtire per te kuptuar se keto grupe kane ardhur ne perfundimet e tyre ne menyre te nxituar dhe me shume per te kundershtuar :)
Ja dhe arsyet, te thuash se OSI nuk gjen aplikim ne protokollet moderne eshte gabim pasi nuk mund ti pershkruash ne menyre te qarte keto protokolle pa u referencuar ne OSI, nderkohe qe te thuash se ç’do protokoll i takon nje shtrese e OSI-t edhe kjo eshte ekstrem pasi nuk eshte e thene qe nje protokoll duhet te jete sezben ne nje shtrese te OSI-t pasi gjejm shpes qe ta gjeje veten ne 3 shtresa, e te mos flasim per rrjetet WLAN te cilat jane diçka gati e huaj per OSI-n i cili ne fillim u dizenjua per LAN-e.
KESHTU QE
Modelet si OSI sjellin nje menyre me te leht per te copetuar dhe modulizuar internetworket gjigande duke sjelle nje kuptim te lehtesuar te tyre, edhe pse modeli eshte teorik konceptet e tij gjejn aplikim ne rrjetin sot dhe do te ishte e pamundur krahasimi i protokolleve me njeri-tjetrin pa modelin OSI.

Perfundim
Eshte gabim si ta anashkalosh OSI-n po ashtu edhe ti japesh aq shume rendesi saqe te perpiqesh qe ç’do protokoll ta fusesh ne OSI ne menyre strikte dhe pedante, keshtu qe keshilla ime ne kete rast eshte te perdoresh OSI-n gjersisht sepse te lehteson kuptimin vetem ne rastet kur çeshtja komplikohet dhe duke e aplikuar modelin OSI çeshtja peshtjellohet atehere duhet ti largohesh :)

Si te ndertojm nje rrjet LAN

Ne kete teme te shkurter, mbasi kemi pare disa koncepte te rrjetit do te shohim se sa e thjeshte eshte te ndertojm nje LAN, per kete na duhet:

2 ose me shume kompiutera te paisur me Kart Ethernet, kablla etherneti si dhe  switch, ose ndonje router eshte akoma me i preferueshem.. Sot shumicen e ketyre aparaturave i kemi ne shtepi, psh nuk besoj se ka ndonjeri ne shtepi ndonje kompiuter pa pjesen ku futet kavoja LAN, dhe nje sked Etherneti. Nese prisni shume rreshta gaboheni, per te ndertuar nje LAN eshte shume thjesht, dhe ne do te trajtojm ate “me te thjeshtin” ndersa per ta menaxhuar zakonisht duhet nje Linux ne mes te gjullurdis, dhe gjithmon varet se ç’fare sherbimesh do ofrojm. Keshtu qe fillojm nga puna, kemi 2 kompiutera, 2 kablla dhe 1 router te futur ne prizen e korentit dhe te ndezur, GJEJA e pare qe bejm eshte qe te lidhim kompiuterat me ruterin me ane te kabllave qe kemi, dhe ruteri do u japi nje adres IP qe ne momentin e pare te lidhjes dhe psh kompiuterin qe e kemi futur te parin do i jepet nje ip e tipit 192.168.1.100 kurse i dyti do te marri 192.168.1.101 . Ruterin do e shohim qe ka vende ku futen kavot ethernet. Persa  perket formave te rrjeteve LAN psh yll apo unaz e keshtu me radhe duhet te flasim edhe per administrimin e nje rrjeti LAN, dhe do te dilnim nga niveli Fillestare dhe nga kategoria Mini Tutoriale Shqiptare :), gjithsesi kjo teme eshte per te kuptuar se sa e thjeshte eshte sot te lidhesh 2 kompiutera me njeri-tjetrin, perkundrazi dikush ka thene se eshte veshtire te mos i lidhesh 2 kompiutera me njeri-tjetrin.

Ndarja e Rrjetit behet ne baze te Teknologjise, Madhesise dhe Perdorimit

Jemi tek nje teme ku do te pasurojm terminologjine tone persa i perket termave te rrjetit dhe do te fusim ne kok nje percaktim korrekt te asaj qe kuptohet kur perdorim ato terma.
Duhet fiksuar se shumica e ketyre termave nuk jane standart apo te prere me thik, keshtu qe ne shume raste i gjejm qe jane te perzier me njeri-tjetrin..
Nga titulli i temes kemi: Ndarja e rrjetit behet ne baze te Teknologjise, Madhesise dhe Perdorimit (menyres se si perdoret rrjeti)
Fillojm me

Ndarja e Rrjetit ne Baze te Teknologjise

Kjo do te thote se rrjeti ndahet ne baze te menyres se si paisjet e networkut jane te lidhura me njera tjetren, pra teknologjine qe ato perdorin ne komunikim ku mund te permendim:
LAN ose LOCAL AREA NETWORK jane networke qe kane nje karakteristik te perbashket, paisjet e rrjetit lidhen me njeri-tjetrin me ane te kabllit, zakonisht paisje te nje ndertese, zyre, apo edhe me gjere ne nje shkolle etc.
WLAN ose Wireless Local Area Network jane networke ne te cilat paisjet i gjejm te lidhura me ane te valeve radio ne frekuenca te ndryshme, zakonisht ketu nuk jane rrjete shume te medhenj sepse qe te lidhet ne rrjet paisja (pc per shembull) nuk duhet te jete jashte rrezes.
WAN ose Wide Area Network qe eshte i kundert me LAN\WLAN sepse perdoret per te lidhur rrjete te medha me rrjete te tjera qe gjenden shume kilometra me larg ne menyre qe te komunikojn kompiuterat e shqiperise me ato te gjermanis, apo te nje qyteti me nje qytet tjeter. Teknologjia qe perdorin ne lidhje quhet “leased line” dhe eshte nje cirkuit i dedikuar i krijuar midis 2 pikave qe zakonisht jane 2 networke te medha. Nuk do te zgjatemi me shume persa i perket WAN pasi do e çonte temen ne nje nivel tjeter dhe jo nivel fillestar, koncepti kryesor u dha ne fillim.

Siç e thame ne fillim te temes keto ndarje nuk jane standarte, por kemi edhe miksime midis ketyre si psh:
CAN – Campus Area Network, ne te cilin gjendem ne kete moment ku ka nje mori tipologjish lidhjeje midis wWLAN dhe LAN, zakonisht i gjejm te aplikuara ne rrjete Universitetesh dhe sherbejn per te lidhur rrjete te godinave te ndryshme me njeri-tjetrin (psh lidh fakultetin e ekonomis me ate te informatikes e keshtu me rradhe).
MAN – Metropolitan Area Networks, qe mund te konsiderohen edhe si “WAN te vegjel”. Keto jane sherbime interneti te nje krahine apo te nje qyteti, me beni ze kur ti shohim edhe ne shqiperi.

Ndarja e Rrjetit ne Baze te Madhesise

Network , njera nga karakteristika qe u permend tek Konceptet baze te networkut kur u perkufiua fjala Network ishte se network quhet nje koleksion kompiuterash apo paisjesh hardware duke filluar nga 2 e siper keshtu qe ky si term ne kete aspekt eshte nje term shum gjeneral , po po ta marrim ne kete teme Networku mund te kete mijera paisje te lidhura dhe quhet network, dhe po i njejti numer paisjesh te lidhura me njera-tjetren dhe te quhet Internetwork, kjo sepse ne rastin e pare jane paisje qe bejn pjese tek i njejti rrjet, ndersa tek rasti i dyte lidh dy networke me njeri-tjetrin. (ky eshte dhe shpjegimi i Internetworku-t i cili sot quhet edhe si Internet.
Subnetwork , eshte nje pjese (porcion) i nje networku. Quhet Sub (nen) sepse ky grup krijohet ne baze te nje karakteristike te veçant.
Segment eshte nje pjese akoma me e vogel e nje networku, panvarsisht se keto dy terma (subnetwork dhe Segment) perdoren ne menyre zevendesuese per njera-tjetren.

Ndarja e rrjetit ne baze te Perdorimit (aksesit)

Jo rralle na ndodh te degjojm perveç Internetit edhe Intranet dhe Extranet, po keto ç’fare jane?
Po te shohim tek tema Historia e Internetit do te kuptojm se sapo firmat dhe koroporatat kuptuan rendesine e tij filluan ta perdornin dhe krijuan rrjetet e tyre keshtu qe kur themi Intranet duhet te kuptojm qe kemi te bejm me nje rrjet i cili eshte i perdorshem vetem nga nje grup i limituar personash dhe ne fjale te tjera mund te kesh akses vetem nga ndermarrja \firma dhe ne pergjithesi nuk ke mundesi te shohesh boten e jashtme (internetin) dhe ne te njejten kohe ata jasht nuk mund te hyjn brenda, por me kalimin e kohes u krijua nevoja qe rrjeti i Korporates psh te ishte i aksesueshem dhe nga jasht, keshtu qe ketij rrjeti te ri ju vu emri Extranet.

Mesazhet e Networkut: Adresa dhe Transporti

Mbasi kemi lexuar 2 temat Koncepte baze te rrjetit dhe Mesazhet e Networkut, formatimi dhe emrat sipas OSI mund te shohim edhe kete teme te thjeshte te cilen do e kuptojm duke perdorur analogjine.
Eshte e qarte, qe nese une nisem per tek tregu per te bere pazaret zgjedh:
a) do iki me makine?
b) do iki me biçiklet
c) do perdor mjetet?
d) do eci ne kemb..
Kjo ka te bej me transportin dhe nje pik tjeter qe na intereson ne temen Mesazhet e Networkut, Adresa dhe Transporti eshte dhe Adresa pra tek cili treg do iki? Ku do e bej pazarin ^^ ?

Ndarjet e mesazheve ne rrjet jane ne baze te:

Adreses dhe Transportit

Unicast – ne kete rast origjina eshte 1 paisje dhe destinacioni eshte 1 paisje networku, dhe kjo perben rastin me normal ne komunikimet e sotme te networkut. Ne analogji mund te marrim rastin e nje rrjeti si MSN ku 2 persona jane duke folur me njeri-tjetrin ne Messenger. Ne kete rast paketat origjinohen nga nje paisje dhe kane nje paisje te vetme si destinacion. Transporti eshte si ne rastin kur dergon nje leter, kjo leter ka nje dergues dhe nje destinacion dhe transportohet nga PTT tek destinacioni.

Broadcast – ne kete rast origjina eshte 1 paisje, porse destinacioni jane te gjitha paisjet qe gjenden ne rrjet, keto jane mesazhe qe perdoren per funksione te ndryshme psh per te pare nese paisjet jane online apo perdoren per monitorimin e rrjetit. Pra ky mesazh i shkon te gjith rrjetit dhe eshte njelloj me tellallin njehere e nje kohe qe i jepte lajmin popullit. Pra tellalli eshte paisja qe dergon lajmin ndersa destinacioni eshte i gjith populli.

Multicast – keto jane raste te komplikuara te mesazheve te networkut ku mesazhi ne keto raste i dergohet nje grupi e anetareve te nje networku te cilet plotesojn nje kriter, dhe vetem ata qe jane ne kete destinacion. Kjo eshte si rasti i furnizuesit dhe dyqaneve, psh nje furnizues mishi nuk do shkoj te shesi mishin tek dyqanet e bukes por do shkoj te shesi viçat tek kasapet. Ne kete rast destinacioni edhe pse eshte ne shume vende ka nje kriter te caktuar. Ne rrjet ky  rast mund te krahasohet me  nje video konferenc kur shefi u flet nenpunesave ne te njejten kohe. Pra videokonferenca eshte e drejtuar tek nje grup i caktuar ne rrjetin e firmes dhe jo tek te gjithe.

Orientohu me Informatiken Shqiptare

Faqe Orientimi me Informacione te Rendesishme

AlbanianWizard nuk eshte nje faqe si gjithe te tjerat, si nga tematika, dizajni (i zgjedhur per te krijuar nje ambjent perfekt per lexim e jo pemen e vitit te ri) , objektivat dhe ndihma qe u ofron lexuesve te saj :)
Siç e keni vene re, temat qe trajtohen jane tema nga me te ndryshmet qe shume prej jush nuk i kuptojn, (po me ty e kam)  dhe ne nuk duam qe te mos i kuptoni pasi eshte kunder objektivit te AlbanianWizard i cili eshte: “Per nje Shqiperi te Ditur”. Keshtu qe:
Vendosem qe ti ndajm temat ne kategori sipas nivelit te veshtiresise ne menyre qe gjithsecili te di se ku te drejtohet per te lexuar , dhe mbasi e ndjen veten se ka perfituar mjaft atehere te kaloj ne nje nivel tjeter.

Nivelet e Lexuesve

Niveli Baze eshte per ata qe nuk ja kane idene informatikes dhe kompiuterit, pra jane totalisht te rinj dhe kerkojn informacione baze mbi perdorimin ditor te kompiuterit, ketu mund te gjeni zgjidhjen e shume problemeve tuaja me nje fjalor te kuptueshem, tema te shkurtra te shoqeruara me figura, skema apo dhe video.

Niveli Mesatar i cili eshte per ata qe dine diçka nga informatika, nuk them shume por e kane nje koncept se ç’fare eshte kompiuteri, perdorin pa problem browserat , hapin emailin, perdorin programet e chatit, dine te kontrollojn ne google, e kane idene se ç’fare eshte networku, koncepte baze mbi programimin.

I’m a cool Nerd eshte per studentet  e informatikes, te apasionuarit per persona qe ja kane idene informatikes ne pergjithesi dhe nuk kane veshtiresi per te kuptuar terminologjine perkatese.

MutherFhacker – do not Enter 😛 [per qejfin tone 😀 pakices ]

Kjo ndarje nuk vlen vetem per temat e Arkitektures dhe Assembly, pasi aty normalisht vihet metri per ata qe jane IT apo studjojn IT-n.

Nuk gjeta ate qe po kerkoja

Kjo nuk ndodh shpesh, por ne raste te tilla ne mund tju vijm ne ndihme ne nje kohe te shkurter. Mjafton te dergoni nje adrese email tek adresa ime email Me dergo email me temen qe kerkon (pershkruaje mire) dhe ne do ta postojm ate ne blog.
Kjo sigurisht mbasi ke perdorur boksin “Kerko” qe eshte ne fund te faqes. Navigimi eshte i thjesht, mund te lexoni ne baze te Etiketave, Arkivit, Autorit, Komenteve etj. Mos harroni te qendroni te abonuar, mjafton te klikoni ketu tek feed dhe do te lajmeroheni sapo te postohet nje teme e re ne AlbanianWizard.

Nese ka paqartesi, kerkesa, sugjerime .. Komentet ne kete faqe jane hapur keshtu qe mund te pergjigjeni ketu.

Mesazhet e Networkut : Emrat dhe Formatimi ne rrjet sipas OSI

Shume networke perdorin sot packet switching si teknologji komunikimi ku dergojn nje grumbull te dhenash nga nje paisje networku tek tjetra. Edhe pse fjala “paket” duket ne kete metode, fjala me e pershtatshme per te pershkruar kete fenomen quhet “Mesazhe”. Mesazhet pra jane struktura te perdorura per te derguar informacione ne rrjet. Kjo terminologji hera-heres eshte shume e pershtatshme sepse ndihmon ne pershkrimin e pershtatshem per permbajtjen qe ka paketa, apo shtresen network ne te cilen po punohet. PSH:

Paket – eshte nje term qe perdoret per te pershkruajtur mesazhet qe dergohen ne shtresn e OSI-t qe quhet Shtresa Network. Pikerisht per kete arsye degjojm shpesh “Paketat IP” panvarsisht se si term perdoret edhe per te pershkruajtur ç’faredolloj mesazhi ne ç’faredolloj shtrese te Networkut.

Datagram – ky term eshte gati sinonim me Paketen, dhe e gjejm shpesh te perdoret per teknologjite e shtresave te networkut. Gjithashtu perdoret si referim per te pershkruar nje paket ne nivelet me te larta te OSI-t.

Copezat – (frame) ketu behet fjale per nivelet e uleta te shtresave OSI, per kete arsye perdoret me shpesh ne shtresen data-link. Me raste perdoret edhe ne shtresen Fizike. Frame, apo Korrniza si emer na thote se eshte Pjesez, cope e diçkaje me te madhe dhe na le te kuptojm se formohet duke marre Mesazhe te nje niveli me te larte dhe duke i copetuar ato ne copa me te vogla te nevoitura per nje nivel me te ulet.

Qelit – Paketat dhe Copezat (frames) mund te kene madhesi te ndryshme ne baze te permbajtjes qe kane ndersa qelite kane nje madhesi te fiksuar e cila nuk ndryshon psh mesazhet prej 53 bytesh te derguara ne Asynchronous Transfer Mode (ATM) quhen qeli (cells). Ashtu si Copezat, ato operojn ne shtresa te uleta te OSI-t.

Komunikimi ne rrjete te lloit packet-switched eshte i bazuar ne shkembim e artikujve qe ne pergjithesi quhen mesazhe. Keto copeza informacioni mund te quhen dhe Paketa, Copeza, Datagram, Qeli ne baze te protokolleve dhe shtreses se networkut ne te cilen po perdoren.

Formatimi i Mesazheve te Rrjetit

Me siper u trajtua per menyrat se si Mesazhet perdoren nga nje protokoll e shtrese tek nje tjeter, por realiteti eshte qe diferencimet duhet te behen ne baze te permbajtjes se tyre. Per tu fiksuar eshte se ç’do protokoll perdor nje menyre te veçant formatimi qe e ben te ndryshoje nga nje protokoll tjeter.

Kreu – Informacion i cili eshte i renditur perpara te dhenave (ngarkeses\permbajtjes) i cili permban informacionin e kontrollit, qe jane informacione me rendesi sepse percaktojn karakteristikat kryesore te mesazhit pra “si, qysh , tek” te dhenat qe vijne mbrapa do te interpretohen, ç’fare madhesie kane etj..

Te dhenat – Te dhenat jane informacioni real i cili do te shkembehet, mund te jene ne madhesi te ndryshme dhe gjenden ne qender te Mesazhit. Ne disa raste nje Mesazh mund te jete pa te dhena , ne keto raste mund te perdoret per te kontrolluar komunikimet (psh per te filluar apo mbyllur nje komunikim).

Footer – si te themi “perfundimi” i Mesazhit, nuk shume ndryshim nga Kreu (headeri) sepse pak a shume permbajn te dy informacione kontrolli.

Formati i pergjithshem i Mesazheve te Networkut eshte i perbere nga Kreu, Te Dhenat, dhe ne disa raste Footeri. Mesazhi i futerit nuk ka ndonje ndryshim ne funksion nga ai i Kreut (headerit) perveçse ne pozicionim (kreu ne fillim, fundi ne fund). Futeri perdoret vetem ne disa raste, psh rastet kur te dhenat ne fushen e “TE DHENAVE” llogariten gjate kohes se transmetimit.
Akoma me me rendesi eshte se siç u permend me siper ç’do mesazh i nje protokolli te caktuar ka Headerin dhe Footerin e tij i cili ndryshon nga nje tjeter, kete Header dhe Footer do e fusim tek Protocol Data Unit (Njesia e protokollit te te Dhenave) PDU perderisa percaktojn dhe protokollin ne baze te te dhenave. Ndersa vete te Dhenat qe permban Mesazhi do i fusim tek SDU (Service Data Unit) per shkak se te dhenat jane rezultat i sherbimit ne realitet dhe nuk percaktojn protokollet.

Wireless – Mbrojtja Bazike – 2

Do vazhdojm me sigurine mbi rrjetat wireless…

WEP
Ateher sic tha dhe Arditi tek komentet WEP eshte e pasigurte…
Po, eshte shume e vertete, por e perfshiva ne liste sepse gjithsesi edhe se ka shume dobesi ka nje avantazh.Nje sulmues i rastit mund te bllokohet para WEP ne piken kur kerkon per nje objektiv te dobet.
Eshte e vertete qe versioni kurrent i wep eshte i crack-ueshem.Megjithate, shum njerez qe duan te futen ne rrjetin tuaj nuk mund te kene nerva apo njohurite e mjaftueshme per te thyer WEP. Apo jo?
Me fjale te tjera, duke aktivizuar nje mbrojtje te tille qe eshte minimalisht efektive, mund te eleminojme nje numer te konsiderueshem sulmuesish.
Ky rast eshte i ngjashem me kycin e nje shtepie, pra edhe se shtepie eshte e mbyllur mund te futemi brenda duke thyer xhamat e dritares :D. Edhe ne rastin e WEP nje sulmues i zoti mund te infiltrohet lehte
ne rrjetin tone, megjithate duke veshtiresuar pak punet nuk bejm keq 😉

Filtrimi i MAC adresave.
Cdo device ne nje rrjet Wireless ka nje adres unike qe quhet MAC adrese.
Mac Adresen mund ta shikoni duke shkuar tek cmd me komanden ipconfig /all dhe Physical Address eshte MAC e device-t tuaj.
Ne linux : tek shelli ekzekutoni komanden ifconfing -a dhe do te gjendet tek fusha ADDR.
Duke njohur mac adresat e cdo device qe do lejoni te marr pjese ne rrjetin tuaj mund te vendosim filtera per ato mac te cilat duam te ken akses.
Edhe ne kete rast ekziston mundesia e sniffing dhe te marrim mac adresen e nje device qe ka akses dhe te fitojm akses, por gjithsesi bllokojm disa raste te mira.

Rrjeza e sinjalit
Kur aktivizohet nje wireless ajo krijon sinjale radio frekuenc me nje rreze te caktuar.Keto sinjale perdoren per te transmetuar datat nga access point-i ne nje device qe ndodhet ne rrjet dhe anasjelltas.
Rrezja e zones me sinjal mund te jete shum e madhe bazuar nga vendodhja dhe forca e njesis baze. Keto zona shpesh here jane me te medha sesa reklamohen ne dokumentacionet e WLAN.
Edhe se kjo zone ka nje limit te caktuar, sinjali mund te amplifikohet me toolse te ndryshme qe mund te perdore sulmuesi dhe te arrij ne zgjerim te sinjalit.
Me fjale te tjera ju nuk jeni ne gjendje te dilni ne dritare dhe te shikoni kush po ju vjedh 😀 sepse sulmuesi mund te jete goxha larg.
Per fat te mir kemi disa menyra per te kontrolluar rrjedhjen e sinjalit.Si fillim poziciononi access pointin ne qender te ambjentit qe do te mbani nen rrjet.Gjithashtu antena e wireless ka nje kontroll panel ku mund
te percaktojme fuqine e sinjalit, drejtimin e gjera te tilla. Pra eshte shum e mir per te shmangur interferencat dhe mos aksesohet nga persona te pa deshiruar.Edhe se mund te shmangim disa raste perseri ekziston rreziku.
Por duke nderthurur keto metoda mund te arrim nje far sigurie…

Ne vazhdim do te trajtojme:
DMZ, Firewall, VPN, RADIUS etj… 😉

Kalofshit mir :)

Kush tha se Opera eshte Browser?

Nuk e kam zakon te postoj lajme per versionet e reja te programeve qe dalin, por kjo ja vlen vertet. Te gjithe e njohim browserin Opera, nje browser shume i mire , i shpejte i sigurt, e me shume opcione :)

Ka ardhur nje beta e tij qe besoj se ka shenuar nje hap ne historine e internetit.  Po e filloj me ate qe me beri me shume pershtypje. Web server ne Web Browser, e degjuat? Web Server ne Web BROWSER, pra serveri do te japi mundesi te ndash failet e tua , fotot, faqet, direkt nga kompiuteri juaj pa pasur nevoje per te bere ngarkime neper faqe si rapidshare, opcioni i fundit qe te servir Opera 10.10 beta, eshte edhe  te hostosh nje faqe komplet tenden. Pra nuk te duhet me te blesh host, por te duhet vetem nje domain 😉 .

Pjesa e dyte qe me pelqeu dhe me beri shume pershtypje ishte Sinkronizimi, pra Opera te krijon mundesine per te sinkronizuar komplet informacionit e browserit me  celularin, webin dhe me kedo qe ju deshironi. Kjo ben qe ky  informacion te jete me ju kudo. Te rikojtojm sherbimet e tjera si Mail, Chat client, Widgets etj..

KA NJE PROBLEM, ne shkarkim shkon gjithmon ne krash, kjo e verifikuar si ne Linux, ashtu edhe ne Mac OS X Snow Leopard 10.6, ne windows nuk e di pasi nuk e perdor si sistem destruktiv (nuk eshte operativ :) ) [mbase sepse eshte ende beta]

Per me shume info: http://www.opera.com/products/

albanianwizard.org tashme me afer me ju

Sapo krijova grupin AlbanianWizard ne facebook, dhe mua mund te me gjeni duke kerkuar me Arditi AlbanianWizard, dhe mund te me shtoni ne listen tuaj. Kjo, per te krijuar mundesi qe emaili\blogu\forumi nuk na i krijon, pra nje social network eshte per tu njohur me mire me njeri-tjetrin, per ti shkembyer mendimet ne menyre me te afert, dhe normalisht per te ecur perpara ne njohurite tona dhe praktitken. (shqiperia behet e ditur me shqiptaret)

Perveç Grupit te krijuar, mund te me beni dhe mua Add :)

Grupi :http://www.facebook.com/group.php?gid=158125346077&ref=mf

Profili im: http://www.facebook.com/people/Arditi-Albanianwizard/100000392405670

AlbanianWizard.org, ju sjellim me afer 😛 (lol)