OSI SHTRESA 2 – DATA LINK (DLL)

Data link renditet e dyta ne shtresat OSI, kjo shtrese fillon aty ku parimisht fillojn shume sherbime te “telave” dhe wirelesit si psh : Ethernet, Token Ring, FDDI, dhe 802.11 (Wi-Fi) etj. Njeri nga funksionet kryesore qe ka kjo shtrese eshte qe te tranportoj te dhenat nga nje entitet networku ne nje entitet tjeter dhe ka gjithashtu aftesine per te korigjuar gabime qe mund te krijohen ne shtresen fizike.
Ne kete shtrese te OSI-t te dhenat do i quajm “frames” term te cilin e kemi sqaruar ne temat e meparshme tramsporti i te cilave behet ne te njejtin rrjet, pra ne te njejtin LAN apo ne te njejtin Local Network per te qene me i sakt. Pra frames nuk i kalojn limitet e local network, pasi per komunikimin midis networkeve i takon shtresave me te larta te rrjetit.

Data link ndahet ne 2 nenshtresa te cilat jane LLC (Logical Link Control) dhe MAC (media access control), ndarje e caktuar nga IEEE ne projektin Ethernet 802.
Funksionet e Shtreses Data Link

  • Logical Link Control (LLC) apo linku llogjik i kontrollit i referohet funksionit te kerkuar per vendosjen e lidhjes midis paisjeve te rrjetit.
  • MAC – Media Access Control , kjo i referohet proçedurave te perdorura nga paisjet per te kontrolluar aksesin ne “Mesataren e Networkut”.Perderisa shume networke perdorin nje mesatare te ndarjes se risurseve si kabllo interneti qe jane te lidhur elektrikisht me paisjet e ndryshme duhet te kontrollohet aksesi dhe perdorimi i tyre ne menyre qe te evitohen konfliktet.
  • CSMA/CA – si protokoll per te evituar kolizionet ne rrjetet Wireless
  • Data Framing – i takon Data Linkut si proçes dhe eshte proçesi i inkapsulimit te mesazheve qe vijn nga nivelet me te larta te rrjetit ne frames apo copeza te vogla te cilat dergohen neper rrjet ne nivelin Fizik (1).
  • Adresimi (ne baze te adreses MAC) – pergjegjes per adresimin ne rrjet, ne nivelin me te ulet te mundur eshte Data Link i cili sigurohet qe ne paketa te jete destinacioni i duhur destinacion qe percaktohet nga nje adrese e paisjeve hardware qe quhe adresa MAC ose MAC adress. Eshte nje adres ne hexadecimal e hardwarit dhe secili hardware (skede ethernet apo wireless) ka nje te tijen dhe ne baze te kesaj adrese Data Link kontrollon destinacionin.
  • Identifikimi i gabimeve dhe perpunimi i tyre – data link eshte pergjegjes per kapjen e gabimeve qe krijohen ne shtresen poshte saj (Shtresa Fizike).
    Ne kete shtrese te rrjetit, ndodhin dhe ato qe njihen me emrin “Kolizione” dhe kjo ndodh kur paisjet duan te perdorin mediumin e rrjetit ne menyre te njekohesishme, dhe si pasoje ndodh kolizioni i cili ne keto raste eshte i paevitueshem por me ane te funksionit te rikuperimit\ripristinimit Data Link rikthen rrjetin ne gjendjen normale.

Siç u tha dhe ne temen e meparshme, PHY dhe DLL jane shume te varur nga njeri-tjetri dhe relacionohen shume mire. Disa karakteristika enkodimi dhe shtresa te nivelit Fizik specifikohen nga teknologjia e perdorur nga DLL (Data Link). Nje shembull per kete eshte dhe standarti Ethernet 802.3 i cili specifikon jo vetem se si Etherneti duhet te punoj ne shtresen 2 po edhe varjimet e tij ne shtresen Fizike. Shtresa Data link nga ana tjeter preokupohet vetem me paisjet lokale, pra qe jane te aferta me te dhe jo me paisjet e largeta.
Pikerisht per keto arsye, kemi thene se eshte gabim qe ti ndash me thik shtresat e OSI-t dhe ne te njejten kohe eshte gabim qe ti lesh anash pasi perdoren per dizainin konceptual baze sot ne fushen e networkut.

Ne vazhdim themi dhe se per disa paisje thuhet se operojn pjeserisht ne nje nivel dhe pjeserisht ne nje tjeter e ky fenomen vjen gjithmon e me shume ne rritje me suportin dhe opcionet gjithmon e me te mira te paisjeve te reja network qe po prodhohen.
Keshtu qe: Shtresa Data Link eshte vendi ku percaktohet shumica e teknologjive LAN dhe Wireless, eshte pergjegjes per kontrollit logjik te linkut, kontrollit te aksesit mesatar, adresimit hardware, fragmentimit dhe identifikimit te gabimeve.
Ne raport me abinimin e saj me softwarin shtresa Data Link shpesh mund te merret dhe si “driveri i networkut” per hardwarin e perdorur dhe shpesh merret si nje interface komunikimi midis shtresave te tjera.
Shembuj te DATA LINK ne boten reale:
Nder protokollet me te njohura qe perdoren ne kete shtrese jane: ATM, Ethernet, (PPP) Point-to-Point-Protocol, High-Level Data Link Control (HDLC), Cisco Discovery Protocol (CDP), IEEE 802.11 wireless LAN, StarLan etj…

OSI Layers

OSI LAYERS
Atehere kam qef te trajtoj kete teme pasi eshte shum e rendesishme persa i perket networkut.
Duke qene se une po studioj CCNA tani dhe shoh qe layerat e networkut sherbejne jashtemase
per te kuptuar se si funksionojne gjerat ne nje rrjet dhe gjithashtu jane me mjaft interes
kur synohet indentifikimi i nje problemi.
OSI(Open Systems Interconnection reference model) layer u krijua si nje sistem i standart
ne 1970 nga IBM. Para se te krijohesh ky sistem kompanite e ndryshme kishin programet e tyre
secili dhe gjithashtu protokolle te vecante kjo krijonte mos kompatibilitet dhe probleme ne
punen e paisje te ndryshme me njeri-tjetrin. Ndersa OSI layerat ben te mundur pikerisht standartizimin.

Ne Network ekzistojne gjithsej 7 layera te cilat jane(OSI layer):
Application Layer
Presentation Layer
Session Layer
Tranport Layer
Network Layer
Data-Link Layer
Physical Layer

Duhet ditur qe te gjitha keto Layera apo shtresa punojne te nderthurura me njeri-tjetrin.
Fillojme me Application layer e cila eshte dhe shtresa me e larte e cila ka te beje pikersiht
me Web aplikacionet e ndryshme, me broweserat pra me pak fjale me pjesen grafike dhe paraqitjen
ne perdorues. Tek kjo shtrese hyjne te dhenat, databaset, printimi, dhe web aplikacionet e ndryshme.
Ne shtresen e dyte qe eshte Presentation Layer kemi te bejme me konvertimin e formateve te
ndryshme dhe paraqitjen e tyre.Kemi te bejme me formatet e ndryshme sic jane:
PICT, JPEG, GIF, TIFF, MIDI, MPEG, Quick Time, RTF. Gjithashtu ketu behet encriptimi i certifikatave
dhe dekriptimi i tyre.
Session Layer perfshin nje shtrese tjeter e cila merret me dialogimet e ndryshme.
Ketu behet te mundura keto lidhje me ane te sistemeve simplex, half-duplex dhe full duplex.
Kjo shtrese permban keto interface:
Xwindow, NFS, SQL, RPC, ASP (AppleTalk Session protocol) dhe DNA SPC.
Transport Layer eshte gjithashtu nje shtrese mjaft me rendesi pasi ketu hyjne shume procese
te ndryshme qe fillojne nga sinkronizimi i lidhjes, krijimin three-way-handshake, flow controllit,
e deri tek Windowing.
Nese marrim three-way-handshake ka te beje me dergimin e kerkesave per te krijuar lidhjen me ane
te Syn dhe pritjen e pergjigjes ack, pasi vjen kjo formohet lidhja dhe me pas behet dergimi i te dhenave.
Nese kalojme tek Windowing eshte koha qe lihet per te derguar te dhena pa marre pergjigje pra ack, nese hosti ekziston apo jo.
Tani kalojme tek Network Layer ku bejne pjese edhe Routerat ketu kemi keto interface:
Data packets te cilat bejne dergimin e paketave nepermjet protokolleve te ndryshme si Ip, IPX ne network.
Route Update packets qe eshte nje sistem i cili ben te mundur nepermjet te protokolleve, qe perdorin routerat per te njohur rrjetin dhe per te krijuar tabela per kete arsye.
Ketu behet edhe perkthimi i protokolleve te ndryshme ne nje gjuhe per tu njohur nga rrjeti.
Data-link layer eshte nje shtrese ne te cilen bejne pjese switchat dhe bridges. Ketu behet adresimi
dhe njohja e networkut te brendshem me adresa te ndryshme. Network layer e njeh networkun me nje adrese te vetme ndersa switchat e ndryshem bejne adresimin dhe ja japin shtreses se mesiperme.
Data-link ka dy interfave LLC 802.2 dhe MAC 802.3 ne LLC behet rregullimi dhe percaktimi i ciles pakete eshte rradha per te kaluar dhe se ku duhet te shkoj nje pakete caktuar per te mos krijuar perplasje ne rrjet ndersa MAC eshte adresimi qe i behet nje kopjuteri nga karta rrjetit me nje adrese qe eshte vene nga shitesi.Kjo e fundit ben ndarjen e bandwithit.
Physical Layer ben kalimin e biteve te ndryshme nga sistemi binar duke i interpretuar me vlera tensioni.
Ne kete shtrese hyjne HUB-et qe jane thjeshte paisje fizike. Keto nuk duan tja dine se si ose ku shkojne
te dhenat vetem jane disa perseritesa ose amplifikues te sinjalit.
Keto ishin 7 shtrsat kryesore te rrjetit shpresoj te keni mesuar dicka te re.